Taşıma hukuku çerçevesinde müteakip taşıyıcı ve fiili taşıyıcı terimleri, taşımacılık sürecindeki farklı sorumlulukları ve rollerin belirlenmesine yardımcı olur. Müteakip taşıyıcı, bir taşıma sözleşmesi çerçevesinde, taşımayı gerçekleştiren farklı taşıyıcıların bir araya gelerek zincir oluşturduğu bir durumu ifade ederken; fiili taşıyıcı, taşıma sürecinde eşyayı fiziksel olarak taşıyan tarafı temsil eder. Bu iki kavram, taşımacılığın işleyişinde yasal sorumlulukların ve yükümlülüklerin netleştirilmesinde kritik bir öneme sahiptir.
Müteakip taşıyıcı ve fiili taşıyıcı kavramları şu şekilde açıklanabilir:
Müteakip taşıyıcı. Bir taşıma sözleşmesini gönderenle yapan taşıyıcının, taşıma işini farklı taşıma araçlarıyla yerine getiren diğer taşıyıcılara bırakması ve bu taşıyıcıların birbirini takip ederek taşımayı gerçekleştirmesi durumudur. Müteakip taşımada, her bir taşıyıcı, gönderenle yapılan asıl taşıma sözleşmesinden doğan taşıma işini ve eşyayı koruma borcunu üstlenir.
Fiili taşıyıcı. Fiili taşıyıcı, taşıma sözleşmesinin tarafı olan gönderenle taşıma sözleşmesini akdeden taşıyıcıdan, taşımanın bir kısmı ya da tamamı için taşıma işini devralan kişidir. Fiili taşımayı yapan taşıyıcının, esas taşıma sözleşmesinden doğan bir taşıma taahhüdü dolayısıyla eşyayı koruma borcu bulunmaz. Ancak fiili taşıyıcı, akdi taşıyıcının taşıma sözleşmesi nedeniyle üstlendiği taşıma edimini yerine getirmesine, yani eşyayı koruma borcuna yardımcı olur.
Fiili taşıyıcının sorumlu olabilmesi için, zararın fiili taşıyıcının taşımayı gerçekleştirmesi esnasında meydana gelmesi gerekir. Ayrıca, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 888. maddesine göre, asıl taşıyıcı ve fiili taşıyıcı yapılan taşımadan müteselsilen sorumludur.
